Sự khác nhau giữa bảo hiểm y tế quốc dân và bảo hiểm công ty｜Giải thích dễ hiểu cho người nước ngoài

Khi đi khám bệnh tại Nhật, bạn cần có bảo hiểm y tế.

Tuy nhiên, với người nước ngoài, nhiều khái niệm như bảo hiểm y tế quốc dân là gì, khác gì với bảo hiểm của công ty, làm thêm có phải tham gia không, hoặc nghỉ việc rồi thì phải làm gì thường khá khó hiểu.

Trang này sẽ giải thích thật đơn giản sự khác nhau giữa bảo hiểm y tế quốc dân và bảo hiểm công ty, còn được gọi là bảo hiểm xã hội.

Nội dung cần kiểm tra

① Điểm khác nhau chính giữa hai loại bảo hiểm

Nói đơn giản nhất, bảo hiểm y tế quốc dân là loại bảo hiểm bạn đăng ký tại cơ quan hành chính địa phương, còn bảo hiểm công ty là loại bảo hiểm bạn tham gia thông qua nơi làm việc.

Người làm việc chính thức tại công ty thường sẽ tham gia bảo hiểm của công ty.

Trong khi đó, du học sinh, người tự kinh doanh, người chưa có việc làm hoặc người không thuộc diện tham gia bảo hiểm công ty thường sẽ tham gia bảo hiểm y tế quốc dân.

② Bảo hiểm y tế quốc dân là gì?

Bảo hiểm y tế quốc dân là bảo hiểm y tế được đăng ký tại cơ quan hành chính nơi bạn sinh sống.

Người nước ngoài sống tại Nhật trên 3 tháng và không tham gia bảo hiểm y tế của công ty thường phải tham gia bảo hiểm y tế quốc dân.

Nhờ loại bảo hiểm này, khi đi khám bệnh, bạn thường chỉ phải tự thanh toán 30% chi phí y tế, tương tự như người Nhật.

Mức phí bảo hiểm thay đổi tùy theo địa phương, thu nhập và số người trong hộ gia đình.

Ngoài ra, bạn cần tự đến cơ quan hành chính địa phương để làm thủ tục tham gia.

③ Bảo hiểm công ty là gì?

Bảo hiểm công ty thường được gọi là bảo hiểm y tế hoặc bảo hiểm xã hội.

Đây là loại bảo hiểm dành cho người làm việc tại công ty và trong nhiều trường hợp, công ty sẽ làm thủ tục tham gia cho nhân viên.

Khi tham gia bảo hiểm công ty, bạn thường đồng thời tham gia cả bảo hiểm y tế và lương hưu phúc lợi.

④ Sự khác nhau về tiền bảo hiểm

Cách tính tiền bảo hiểm của bảo hiểm y tế quốc dân và bảo hiểm công ty không giống nhau.

Phí bảo hiểm y tế quốc dân do chính quyền địa phương tính.

Mức phí thay đổi theo thu nhập của năm trước, nên người có thu nhập cao trong năm trước có thể phải đóng nhiều hơn.

Bảo hiểm y tế quốc dân không bao gồm lương hưu phúc lợi.

Vì vậy, trong nhiều trường hợp, bạn phải đóng riêng bảo hiểm y tế quốc dân và lương hưu quốc dân.

Với bảo hiểm công ty, phí bảo hiểm y tế và tiền lương hưu phúc lợi thường được tự động trừ vào lương hằng tháng.

Do đó, nhiều người cảm thấy bảo hiểm công ty khá đắt.

Tuy nhiên, khoản bị trừ thường bao gồm cả bảo hiểm y tế và lương hưu phúc lợi, đồng thời công ty cũng thường chi trả khoảng một nửa tổng số tiền bảo hiểm.

Số tiền thực tế thay đổi theo mức lương, nhưng với người có lương khoảng 200.000 yên mỗi tháng, tổng tiền bảo hiểm y tế và lương hưu phúc lợi thường nằm trong khoảng hơn 20.000 đến hơn 30.000 yên.

Ngoài ra, lương hưu phúc lợi tham gia thông qua công ty có thể giúp bạn nhận được mức lương hưu cao hơn trong tương lai so với trường hợp chỉ tham gia lương hưu quốc dân.

Vì vậy, dù số tiền bị trừ mỗi tháng có thể cao, bảo hiểm công ty có đặc điểm là bao gồm cả bảo hiểm y tế và lương hưu phúc lợi.

⑤ Sự khác nhau về chế độ người phụ thuộc

Đây là một điểm khác nhau rất lớn.

Với bảo hiểm công ty, thành viên gia đình đáp ứng đủ điều kiện có thể được đăng ký là người phụ thuộc.

Trong trường hợp được công nhận là người phụ thuộc, thành viên đó có thể không phải tự đóng phí bảo hiểm y tế.

Ngược lại, với bảo hiểm y tế quốc dân, số người trong hộ gia đình tăng lên thì tổng số tiền bảo hiểm thường cũng tăng.

Nói cách khác, bảo hiểm công ty có chế độ người phụ thuộc, còn bảo hiểm y tế quốc dân thường tính phí dựa trên số người tham gia.

⑥ Làm thêm có phải tham gia không?

Ngay cả khi chỉ làm thêm, bạn vẫn có thể phải tham gia bảo hiểm công ty nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Việc có phải tham gia hay không được quyết định dựa trên số giờ làm việc, số ngày làm việc, quy mô công ty và một số điều kiện khác.

Vì vậy, không phải cứ làm thêm là chắc chắn chỉ tham gia bảo hiểm y tế quốc dân.

Khi không rõ, bạn nên hỏi trực tiếp công ty.

⑦ Nghỉ việc rồi thì phải làm gì?

Sau khi nghỉ việc, bạn không thể tiếp tục sử dụng bảo hiểm y tế của công ty như trước.

Trong nhiều trường hợp, bạn cần làm một trong các thủ tục sau: tham gia bảo hiểm y tế quốc dân, trở thành người phụ thuộc của thành viên gia đình hoặc tiếp tục sử dụng bảo hiểm cũ theo chế độ tự nguyện.

Nếu không làm thủ tục gì, bạn có thể rơi vào tình trạng không có bảo hiểm y tế.

Sau khi nghỉ việc, hãy liên hệ với cơ quan hành chính địa phương hoặc công ty càng sớm càng tốt.

Tóm tắt

Tại Nhật có hai loại bảo hiểm phổ biến là bảo hiểm y tế quốc dân và bảo hiểm công ty, còn được gọi là bảo hiểm xã hội.

Nói đơn giản, bảo hiểm y tế quốc dân được đăng ký tại cơ quan hành chính địa phương, còn bảo hiểm công ty được đăng ký thông qua nơi làm việc.

Đối với người nước ngoài, loại bảo hiểm có thể thay đổi khi làm thêm, chuyển việc, nghỉ việc hoặc đi du học. Vì vậy, điều quan trọng là luôn biết hiện tại mình đang tham gia loại bảo hiểm nào.

Tham khảo: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản: Hệ thống bảo hiểm y tế
Cơ quan Lương hưu Nhật Bản: Lương hưu phúc lợi
Cơ quan Lương hưu Nhật Bản: Lương hưu quốc dân