Vì sao lương ở Nhật nhìn có vẻ ít? Cơ chế “khấu trừ” và “thuế” mà người nước ngoài mới sang Nhật thường bất ngờ

① Kết luận: chỉ cần đọc phần này trước là hiểu ý chính

Khi mới bắt đầu làm việc ở Nhật, điều mà nhiều người cảm thấy đầu tiên là: “Sao lương nhận về lại ít hơn mình nghĩ?”.

Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không phải vì thuế quá cao, mà là vì lương bị trừ các khoản bảo hiểm xã hội như lương hưu và bảo hiểm.

Ngoài ra, trong một số trường hợp, bạn có thể bị áp dụng mức thuế cao là “20,42%”. Đây không phải là mức thuế thông thường của nhân viên công ty, mà là mức thuế đặc biệt khi bạn bị xử lý là “người không cư trú”.

② Vì sao lương ở Nhật nhìn có vẻ ít?

Ở Nhật, điểm đặc trưng là có sự chênh lệch khá lớn giữa “tổng lương” và “lương thực nhận”.

Ví dụ, dù tổng lương là 200.000 yên, lương thực nhận chỉ còn khoảng 140.000〜160.000 yên cũng không phải là chuyện hiếm.

Khi mới nhìn thấy khoản chênh lệch này, nhiều người sẽ bất ngờ và cảm thấy “có phải bị trừ quá nhiều không?”, nhưng đây là cơ chế khá phổ biến trong hệ thống lương của Nhật.

③ Những khoản chính bị trừ từ lương

Các khoản bị trừ từ lương chủ yếu gồm 4 khoản sau.

• Lương hưu (厚生年金 / nenkin)
  Đây là khoản tiền đóng cho chế độ lương hưu trong tương lai. Về nguyên tắc, người nước ngoài làm việc tại Nhật cũng phải tham gia.
• Bảo hiểm y tế
  Đây là bảo hiểm giúp giảm phần chi phí bạn phải tự trả khi đi bệnh viện.
• Bảo hiểm thất nghiệp
  Đây là bảo hiểm để có thể nhận trợ cấp trong trường hợp thất nghiệp hoặc một số trường hợp nhất định khác.
• Thuế thu nhập
  Đây là khoản thuế nộp cho nhà nước.

Nhiều người cảm thấy “thuế ở Nhật cao”, nhưng trên thực tế, phần chiếm tỷ lệ lớn thường là lương hưu và bảo hiểm y tế; bản thân tiền thuế không quá cao trong nhiều trường hợp.

④ Những hiểu lầm thường gặp

Người nước ngoài mới bắt đầu làm việc ở Nhật thường dễ hiểu nhầm những điểm sau.

• Thuế quá cao → Trên thực tế, tỷ lệ của bảo hiểm và lương hưu thường lớn hơn.
• Công ty đang tự ý lấy tiền của mình → Phần lớn là các khoản khấu trừ được quy định theo luật.
• Chỉ có mình bị nhận lương ít → Nếu điều kiện giống nhau, những người khác cũng thường bị trừ tương tự.

Những hiểu lầm này thường xảy ra vì chưa biết cách đọc bảng lương.

⑤ Trường hợp trên bảng lương hiển thị “20,42%”

Thông thường, thuế thu nhập của nhân viên công ty làm việc tại Nhật gần như không đột nhiên vượt quá 20%.

Vì vậy, nếu trên bảng lương có hiển thị “20,42%”, có khả năng bạn đang được xử lý theo cách khác với thông thường.

Mức thuế này là tỷ lệ khấu trừ tại nguồn cố định được áp dụng trong trường hợp bạn bị xử lý là “người không cư trú”.

Tuy nhiên, điều này không áp dụng cho tất cả mọi người, mà chỉ là một số trường hợp nhất định.

Vì vậy, chỉ nhìn con số này rồi kết luận rằng “thuế ở Nhật rất cao” là không chính xác.

⑥ Sự khác nhau giữa người cư trú và người không cư trú

Trong hệ thống thuế của Nhật, có cách phân loại “người cư trú” và “người không cư trú”.

Việc phân loại này không dựa trên quốc tịch, mà được xác định dựa trên việc trung tâm sinh hoạt của bạn nằm ở đâu.

• Người cư trú
  Là người có địa chỉ sinh sống tại Nhật, hoặc đã sống liên tục ở Nhật từ 1 năm trở lên.
• Người không cư trú
  Là người không thuộc trường hợp trên.

Nếu được xử lý là người cư trú, thuế sẽ được tính theo cơ chế “thuế lũy tiến”, tức là mức thuế thay đổi theo thu nhập.

Ngược lại, nếu là người không cư trú, tiền lương sẽ bị áp dụng mức thuế cố định 20,42%.

⑦ Làm thế nào để từ người không cư trú thành người cư trú?

Điểm quan trọng là không phải cứ “nộp đơn là được chuyển đổi”, mà việc này được phán đoán dựa trên tình trạng sinh hoạt thực tế.

Nếu bạn thuộc các trường hợp dưới đây, khả năng được xem là người cư trú sẽ cao hơn.

• Đang làm việc liên tục tại Nhật
• Có nơi ở và trung tâm sinh hoạt tại Nhật
• Có dự định lưu trú dài hạn, chẳng hạn từ 1 năm trở lên

Ngược lại, nếu chỉ ở ngắn hạn hoặc làm việc tạm thời, bạn có thể bị xử lý là người không cư trú.

Trong thực tế, cũng có trường hợp do thông tin đăng ký hoặc cách xử lý của công ty mà người lao động bị xử lý là người không cư trú. Vì vậy, nếu thấy bảng lương có điểm bất thường, bạn nên kiểm tra lại.

⑧ Những điểm nên kiểm tra

Nếu cảm thấy bất an về lương của mình, bạn nên kiểm tra các điểm sau.

• Từng khoản khấu trừ trên bảng lương
• Bạn đang được xử lý là người cư trú hay không
• Hỏi lại người phụ trách trong công ty

Đặc biệt, nếu cảm thấy tỷ lệ thuế bị trừ quá cao, việc kiểm tra xem mình đang được xử lý là người cư trú hay người không cư trú là rất quan trọng.

⑨ Tóm tắt

Lương ở Nhật ban đầu thường có cảm giác ít hơn dự kiến, nhưng phần lớn nguyên nhân đến từ cơ chế của hệ thống.

• Lương thực nhận ít chủ yếu là do ảnh hưởng của bảo hiểm và lương hưu.
• Thuế thông thường không quá cao trong nhiều trường hợp.
• 20,42% là trường hợp đặc biệt, thường liên quan đến người không cư trú.
• Nếu không hiểu rõ, bạn nên kiểm tra lại thay vì tự phán đoán.

Trước tiên, hiểu đúng “mình đang bị trừ khoản gì” chính là bước đầu tiên để ổn định cuộc sống tại Nhật.